Skąd się biorą teorie spiskowe?

Skąd się biorą teorie spiskowe?

Teorie spiskowe towarzyszą ludzkości właściwie od zawsze. Zmieniały się jej formy czy sposób rozprzestrzeniania się, ale ogólna zasada działania pozostaje ta sama – wydarzeniom z pozoru błahym czy oczywistym jakaś grupa osób może nadać bardziej tajemniczy, a często i złowieszczy wydźwięk, łącząc zazwyczaj luźno powiązane fakty w spiski rządów, tajnych organizacji czy sił nadprzyrodzonych. Spróbujmy więc odpowiedzieć sobie na pytanie: Skąd się biorą teorie spiskowe?

Prehistoria

Wyznawcy teorii spiskowych od wielu lat byli w najlepszym razie traktowani przez innych ludzi z politowaniem, a często jawnie z nich drwiono. Z tego powodu długo pozostawali poza kręgiem zainteresowania naukowców, ale w końcu nadeszło ich pięć minut i na przełomie XX i XXI wieku rozpoczęto poważne badania na ich temat. Amerykański naukowiec Michael Shermer wysnuł tezę, że skłonność do wierzenia w teorie spiskowe ma swe początki już u zarania dziejów człowieka. Ci z naszych przodków, którzy potrafili szybciej od innych kojarzyć fakty, zauważać reguły w poruszaniu się liści czy trawy, dostrzegać kątem oka kształty czy ruchy potrafili przeżyć dłużej od reszty, wolniej dostrzegających związki przyczynowo-skutkowe. Siłą rzeczy to ci być może bardziej strachliwi byli w stanie przekazać swe geny dalej i rozprzestrzeniać te cechy u populacji ludzkiej. Są one oczywiście obecne u nas do dzisiaj i objawiają się na przykład dostrzeganiem twarzy tam, gdzie ich nie ma, w odpowiednim ułożeniu przedmiotów czy padających cieni.

Współczesność

Również i dzisiejsi fani teorii spiskowych zostali wzięci przez naukowców pod lupę. Zajmujący się tym zagadnieniem psycholodzy i socjolodzy doszli do ciekawych wniosków – osoba, która uwierzy w chociaż jedną taką teorię, natychmiast staje się bardziej skłonna uwierzyć również w inne. Dodatkowo, im więcej takich teorii dana osoba uznaje za prawdziwe, tym bardziej zamknięta się staje na zewnętrzne argumenty, jeżeli fakty nie potwierdzają teorii, w którą wierzy, to tym gorzej dla faktów. Co ciekawe, badania te wykazały, ze właściwie każdy z nas niejako tkwi w bąblu swoich przekonań i podświadomie odfiltrowuje sprzeczne z własną wizją świata fakty.

Nasz mózg to bardzo skomplikowany mechanizm, który często podejmuje decyzje poza naszą świadomością i szuka dróg na skróty, by rozwiązać dany problem w jak najkrótszym czasie, niestety nie zawsze zgodnie z rzeczywistością. Tak powstają teorie spiskowe – coś, co po dokładnym oglądzie nie trzyma się kupy, na pierwszy rzut oka wydaje się prawdopodobnym, a przede wszystkim atrakcyjnym wyjaśnieniem. Warto zdać sobie z tego sprawę i kwestionować rozwiązania, które wyglądają na zbyt proste.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Przeczytaj poprzedni wpis:
Najpopularniejsze teorie spiskowe dotyczące kosmitów.

Istoty potencjalnie żyjące na innych planetach od dawien dawna poruszały ludzką wyobraźnię i są stałymi gośćmi tak dzieł kultury, jak...

Zamknij